|
KESİN DÖNÜŞ YAPAN GURBETÇİLER
VE EMEKLİLİK HAKLARI
Üzeyir Lokman ÇAYCI
Fransa'da çalışan yüzlerce işçimizi ilgilendiren bir hususu burada açıklayacağız. Kesin dönüş yapanların çokluğu da düşünülürse kaybolan hakları bilmemenin nelere mal olduğu anlaşılabilir.
Hele hele iş kazası sonucu ölümler, hastalık ve sakatlanmalardan sonra konu değerlendirilirse, bu yönde mağdur olan aileler çoluk çocuklarıyla ne gibi sıkıntılar içerisinde hayatlarını sürdürmeye devam ediyorlar?
Paris Büyükelçiliği Çalışma Müşavirliğinden aldığımız ve birçok yayın organında yer alan bu açıklamaları burada da yayınlamayı düşündük.
Göz göre göre bir çok hakkın kaybolmaması için mevcut hakları birlikte gözden geçirelim :
Fransa'da çalışan her kişinin 3 aydan fazla sigortalı hizmeti varsa 60 yaşına geldiği zaman emekli aylığına bağlanır. Emekli aylığı da miktar olarak şahsın sigortalı çalıştığı süre ve aylığının yükseklik derecesine göre hesaplanır. Yani 60 yaşını dolduran kişi en az üç ay çalışmışsa maaşının %25'i üstünden, eğer 65 yaşında emeklilik istenirse %50'si üzerinden emekli aylığına bağlanır.
Fransa'da istisnaî olarak 55 yaşını dolduranlara da erken emeklilik hakkı verilebiliyor. Bu erken emeklilik hakkından faydalananlara esas emeklilik yaşı gelinceye kadar da işsizlik sigortası ödeme yapabiliyor.
Yabancılar 15 yıldan beri Fransa'da çalışıyorlarsa, emekli olmadan geriye doğru 5 senede fiilen çalışmış iseler "minimum vieillesse" adı altında asgari emeklilik aylığından istifade edebiliyorlar.
Bu bakımdan mümkün mertebe vatandaşlarımızın emekli olmadan "eğer emeklilik yaşı yakın ise" dönmemeleri tavsiye ediliyor.
Fransa'da emeklilik haklarından istifade etmek isteyenler de şu yolları takip edecekler :
Emekliliğe esas hizmet süresini gösteren belgeyi bağlı oldukları "sigortadan" alarak kendi ellerinde bulunan maaş bordrolarıyla kıyaslamalıdırlar."Releve de compte individuel d'assurance vieillesse" adlı bu belgede hizmet süresi eksik gösterilmiş olanlar, hizmet süreleriyle ilgili bu konuyu düzelttirmelidirler. Tabii bu başvurular emekli yaşı gelmeden 6 ay önce gerçekleştirilmelidir.
Türkiye'ye kesin dönüş yapmış olanlar da bu haklardan istifade edebiliyorlar. Kendilerine en yakın Türk Sosyal Sigortalar Kurumu şubeleri aracılığıyla Fransa sigorta kasalarına emeklilik için başvuruda bulunmak mümkün olabiliyor.
Bunların haricinde Türkiye'den de emekli olmak mümkün...Vatandaşlarımız Fransa'daki çalıştıkları süreyi her gÛn için 1 dolar hesabıyla borçlanıp Türkiye'de Sosyal Sigortalar Kurumu'ndan da emeklilik hakkı elde edebiliyorlar.
Fransa'da oturum haklarını öldürmüş olanlar, yani oturma kartları ellerinden alınmış olanlar da bu haklardan istifade edebiliyorlar. Yani hem Türkiye'den hem de Fransa'dan emekli olma haklarına sahip olabiliyorlar.
Türkiye'de emekli olmakla ilgili 1971 ve daha önce sigortalı hizmeti olanlar, erkekler 25 yıl, kadınlar 20 yıl süre çalışmış iseler ve süre olarak da 5000 iş gününü doldurmuşlarsa veya kadınların 50 yaşını, erkeklerin 55 yaşını doldurmaları halinde, her iki durum söz konusu değil de 3600 iş günü çalışmış olup sigorta primi ödenmiş olanlar, kadınlar 50,
erkekler 55 yaşında emekli olabiliyorlar. Tabii sigortalılık süresi 15 yıl olmuş olacak.
01.11.1986 ile 31.12.1989 arasında sigortalı olarak işe girenler ise, yine aynı şekilde 5000 iş gününü doldurdukları zaman aynı yaşlarda emeklilik haklarına sahip olabilirler.
1 Ocak 1990'dan itibaren işe girmiş olanlar da ise, yaş durumu değişiyor. Kadınlar 55, erkekler 60 yaşından itibaren aynı sürelerde çalışmak şartıyla emekli olabiliyorlar. Fransa'da geçerli bu durumlar aynı çerçeve içerisinde Türkiye'de emekli olma haklarını
getirebiliyor.
Vatandaşlarımızın Fransa'da emekli olmaları halinde nereye giderlerse gitsinler, nereye yerleşirlerse yerleşsinler "emekli aylıkları" verdikleri adreslerine düzenli bir şekilde gönderilebiliyor.
Bunun haricinde "idari anlaşmalar" var...Bu anlaşmalar gereğince Türkiye- Fransa arasındaki Sosyal Güvenlik sözleşmesinin nasıl uygulanacağı tespit edilmiş, bu çeşitli aralarla "günün şartlarına göre de" her yıl karma komisyonlar vasıtasıyla uygulamaya devam kararı çıkarılmıştır.
Fransa'da vefat etmiş vatandaşlarımızın aileleri de şu haklardan istifade edebiliyorlar :
Son ayda 120 saat veya son üç ayda 200 iş saati, ya da son 6 ayda 600 iş saati, yahut da son yılda 1200 iş saati hizmet yapanların ölümü halinde, dul ve yetimlerine 3 aylık bir defaya mahsus olmak üzere "ÖLÜM YARDIMI" yapılıyor. Toplam yapılan bu ödeme haricinde 3 yıl süre ile "Allocation de veuvage" ölüm yardımı VERILIYOR. Üç yıldan
sonra, bu yardım devam etmediği gibi? dul eş eğer evlenmediyse kocasının emekli aylığı
55 yaşına geldiği an kendisine bağlanıyor.
Ölüm iş kazası sonucu olduysa, ilgilinin eş ve çocuklarına devamlı olarak dul ve yetim aylığı bağlanıyor. 55 yaşına gelindiği zaman da bu aylık emekli aylığına çevriliyor.
Vatandaşlarımızı birçok yönden ilgilendiren bu durumlar kanunlarla belirlenmiştir.
Bu hakların kaybedilmemesi için yurtdışı büyükelçiliklerimize bağlı çalışma müşavirliklerimize başvurulması gerekmektedir. Daha geniş bilgi sahibi olabilmek için zaman kaybetmeden başvuru yolları araştırılmalıdır.
Gurbetçilerimize duyurulur!
Anayasamızın 62. Maddesine göre
Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin, çocuklarının eğitiminin, kültürel ihtiyaçlarının ve sosyal güvenliklerinin sağlanması, anavatanla bağlarının korunması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olunması için gereken tedbirleri alması gereken AKP yöneticileri sadece kendi partilileri, kendi yakınları için gerekli tedbirleri alıyorlar.
Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarıyla ilgili Anayasanın 62. maddesini uygulamayan, gündeme dahi getirmeyen AKP yöneticileri suç işlemektedirler. O halde gurbetçilere düşen görev vakit kaybetmeden adli makamlara AKP yöneticileri hakkında suç duyurusunda bulunmaktır.
Saygılarımla.
Ahu Biray
Ankara, 13.02.2008
C. Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları
MADDE 62. - Devlet, yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin, çocuklarının eğitiminin, kültürel ihtiyaçlarının ve sosyal güvenliklerinin sağlanması, anavatanla bağlarının korunması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olunması için gereken tedbirleri alır.
|
